Kolejny, dziewiętnasty już odcinek zapisów z historii miasta Świnoujście będący wynikiem przeglądania, wybierania , opracowywania, weryfikowania  i uzupełniania informacji ujętych w różnych źródłach. Między innymi są to kronikarskie notatki  świnoujskiego historyka Andrzeja Wrońskiego, historyka i archiwisty dr Józefa Plucińskiego,  informacje archiwalne choćby z zasobów Archiwum Państwowego i innych mniej lub bardziej dostępnych opracowań. Warto się podzielić tymi faktami nieznanymi, zapomnianymi lub też niedostępnymi dla większości mieszkańców. Taka wycinkowa prezentacja zdarzeń i ludzi  daje pewną wiedzę i rysuje obraz Świnoujścia na przestrzeni lat. Poniżej nieco wybranych, interesujących  jak się wydaje informacji.

5 maja 1945 r.  wojska radzieckie 2. Frontu Białoruskiego zdobyły miasto Świnoujście. Miasto z wolna przekształcało się w wojenną bazę morską radzieckiej Floty Bałtyckiej.

Przełom 1945/46. Granicę zachodnią w Świnoujściu obsadziła wtedy jednostka Wojsk Ochrony Pogranicza prowadzona przez porucznika Bazylego Litwina. Dowództwo batalionu, a zarazem 15 Odcinka WOP miało swoją siedzibę w Międzyzdrojach, a na jego czele stał kapitan Antoni Kunowicz. Należy podkreślić, że od tego czasu granica była rygorystycznie chroniona i zamknięta. Wyjątkiem było jej otwarcie dla Niemców, którzy nie przymuszani, z własnej woli chcieli opuścić tereny będące pod polską kontrolą. W tym czasie powstał też kilkuosobowy Komisariat Morski Milicji Obywatelskiej Świnoujście. 

                                          Komisariat Morski Milicji Obywatelskiej – foto ze zbiorów dr Józefa Plucińskiego

Luty 1946 r. W Przytorze zorganizowała się (z siedzibą w Świnoujściu) Gminna Spółdzielnia „Samopomocy Chłopskiej” ( w 1948 r  Gminne Spółdzielnie Samopomocy Chłopskiej w Przytorze (Świnoujściu), Dargobądzu (Wolinie) i Kołczewie  połączyły się w Powiatowy Związek Gminnych Spółdzielni.

Luty 1947 r. Z 19 słuchaczami rozpoczęła naukę I klasa Gimnazjum dla Dorosłych  w Świnoujściu (od września tego roku Gimnazjum i Liceum dla Dorosłych). Pierwsze kursy dokształcające dla dorosłych (62 słuchaczy) zorganizowano już od początku tego roku.

1953 – 1954 r. Choć w Świnoujściu turystyka była jeszcze w powijakach, a miejskie krajobrazy nie sprzyjały zwiedzaniu to powstały  już dwa pierwsze koła oraz Oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. 

Dzielnica nadmorska w początku lat 50-tych – foto ze zbiorów Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego

15 marca  1963 r. otwarto w Świnoujściu przy ul. Żymierskiego (dzisiaj Konstytucji 3 Maja) Bar Mleczny pod nazwą „Pijalnia”

Lipiec 1964 r. W Świnoujściu- Warszowie rozpoczęto organizowanie strzeżonej plaży  , wyposażonej w odpowiedni  sprzęt.

12 czerwca 1965 r. w Szczecinie nastąpiło rozstrzygnięcie konkursu Stowarzyszenia Architektów Polskich na rozbudowę dzielnicy nadmorskiej w Świnoujściu. Nie wyłoniono zwycięzcy, a drugą nagrodę przyznano inż. St. Fijałkowskiemu z Lublina i inż. M. Gliszczyńskiemu z Warszawy. Ocenę jury przesądziło to, że ich praca w sposób właściwy położyła akcenty na obsługę plaży, zarysowała interesującą sylwetkę miasta od strony morza, przenosiła sanatoria na stronę zachodnią dzielnicy, wydziela część hotelową nad Świną (na miejscu Fortu Zachodniego)  oraz rozmieszcza 4 pawilony gastronomiczno-usługowe  po obu stronach przyszłego mola. Dużym plusem tej pracy w ocenie jurorów jest także zaprojektowanie ośrodka sportowego z dwoma basenami odkrytymi i jednym krytym.

W latach 1969/1970 zmodernizowano poprzez wycięcie drzew i poszerzenie drogę E-14 na odcinku Świnoujście – Wolin.

1970/1971 Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych  i Szczecińskie Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych rozpoczęły pierwsze prace przy budowie drugiego toru kolejowego na trasie ze Szczecina do Świnoujścia (głównie w rejonie przebudowywanej do 1972 r, stacji Warnowo , a w latach 1971/72 przy nasypie przez mokradła Lubiewa  i przekopie przez wzniesienie leśne przed Międzyzdrojami).

Maj 1972 r. W związku ze wzrostem liczby jednostek  i rejsów Żegluga Szczecińska zorganizowała w Świnoujściu stanowiska A i B zaopatrzone w głośniki. 

                     „Laura” w Świnoujskim porcie – foto ze zbiorów Miejskiego Domu Kultury w Świnoujściu

13-14 czerwca 1972 r. W Świnoujściu odbyła się międzynarodowa polsko-niemiecko (NRD)-węgiersko-bułgarska konferencja na temat informatyki w kierowaniu i zarządzaniu przewozami kolejowymi.

12 maja 1973 r. w X rocznicę powstania Stowarzyszenia Kulturalnego Ziemi Wolińskiej (SKZW), w Klubie Morskim Domu Rybaka  obradował VI Sejmik Stowarzyszenia (poprzednie miały miejsce w lutym 1964 r., marcu 1965 r., kwietniu 1967 r., marcu 1969 r. i w kwietniu 1971 r,) Kolejnymi prezesami SKZW byli: mgr Jan Foryś 1963-1965, Kazimierz Marzec 1965-1867, Czesław Mokrzycki 1967-1969, Julian Markiewicz od 1969 – 1974.

25 listopada 1975 r. PPDiUR „ODRA” uruchomiła i przekazała do sprzedaży pierwsze partie rybnych kiełbasek i hamburgerów wyrabianych automatycznie na maszynach z Austrii, Japonii i Holandii. 

                               Linia produkcyjna hamburgerów w PPDiUR ODRA – zdjęcie z materiału TV Słowianin

30 października 1977 r. Dokonano orientacyjnych wyliczeń tegorocznego  ruchu turystyczno-wczasowego. Wynika z tego że do Świnoujścia, Międzyzdrojów i  innych miejscowości leżących w granicach administracyjnych miasta przyjechało mniej wypoczywających, Z turnusów wczasowych korzystało 1,7 mln osób. W ruchu przygranicznym odwiedziło nas 480 tys. gości z NRD, a promami z Ystad i Kopenhagi przypłynęło ponad 57 tys. zagranicznych gości. W sumie cały ruch turystyczny zamknął się liczbą 2.2 mln osób. Na zmniejszenie ruchu miała wpływ fatalna pogoda w lipcu i sierpniu.


 Krzysztof Nowak

Kronikarz Miejski