Pierwsze minuty decydują o życiu. Jak skutecznie udzielać pierwszej pomocy?
Dodano: przed chwilą
Nagłe zatrzymanie krążenia, wypadek, krwotok czy tonięcie – sytuacje kryzysowe mogą zdarzyć się każdego dnia i w każdym miejscu. W takich chwilach liczy się szybka reakcja, opanowanie i znajomość podstawowych zasad ratowania życia. O tym, jak rozpoznać zagrożenie, wezwać pomoc, użyć defibrylatora AED i nie bać się działać, rozmawiamy z Aleksandrą Andryszak, instruktorem ratownictwa wodnego.
1. Jakie są pierwsze czynności, gdy ktoś traci przytomność?
Najpierw rozglądamy się: ruchliwa ulica, prąd, dym, woda. Sprawdzamy bezpieczeństwo. Ratownik, który sam stanie się poszkodowanym, nikomu już nie pomoże. Dopiero potem podchodzimy, delikatnie potrząsamy za ramiona i głośno pytamy: „Czy mnie słyszysz? Co się stało?". Bardzo często widzimy na miejscu zdarzeń tę samą scenę: kilka osób stoi wokół, każda czeka, aż zareaguje ktoś inny i mijają cenne minuty. Dlatego nie zastanawiamy się długo. Jeśli osoba nie reaguje, od razu dzwonimy po pomoc.
2. Jak rozpoznać, że poszkodowany nie oddycha prawidłowo?
Klękamy przy poszkodowanym i przez 10 sekund patrzymy na klatkę piersiową, nasłuchujemy i staramy się wyczuć wydech na policzku. W tym czasie powinny pojawić się 2–3 spokojne, prawidłowe oddechy. Największy błąd, jaki widzimy w praktyce, to wzięcie oddechu agonalnego za oddychanie. To rzadkie, głośne westchnienia albo charczenie, które świadkowie opisują potem słowami „przecież on jeszcze oddychał". Taki oddech traktujemy jak jego brak i zaczynamy uciskać klatkę piersiową: mocno, na głębokość 5–6 cm, w tempie 100–120 razy na minutę. Zdarza się też, że na początku zatrzymania krążenia pojawiają się krótkie drgawki. Gdy ustaną, ponownie sprawdzamy oddech. Jeśli mamy wątpliwości, zakładamy najgorsze. Nie ma tu dylematu: zaniechanie szkodzi bardziej niż resuscytacja osoby, która ostatecznie jej nie potrzebowała.
3. Jak wezwać pomoc i przekazać dyspozytorowi najważniejsze informacje?
Dzwonimy na 112. Jeśli wokół są ludzie, wskazujemy konkretną osobę: „Pan w niebieskiej kurtce, proszę dzwonić na 112". Ogólne „niech ktoś zadzwoni" zwykle kończy się tym, że nikt nie dzwoni. Drugą osobę wysyłamy po defibrylator AED. Jeśli jesteśmy sami, włączamy tryb głośnomówiący i telefon kładziemy obok, żeby mieć wolne ręce do uciskania. Podajemy dokładne miejsce: ulicę, numer i charakterystyczny punkt, a na plaży numer wejścia albo najbliższe kąpielisko. Mówimy, co się stało, w jakim stanie jest poszkodowany i ile osób potrzebuje pomocy. Pytania dyspozytora nie opóźniają przyjazdu karetki, bo zespół często jest już w drodze. Nie rozłączamy się. Dyspozytor poprowadzi nas krok po kroku.
4. Jak użyć AED zgodnie z instrukcjami urządzenia?
Na szkoleniach najczęściej słyszymy: „boję się, że zrobię krzywdę". Tymczasem AED może użyć każdy, także osoba, która nigdy wcześniej nie miała go w rękach. Urządzenie samo mówi, co robić, a rysunki na elektrodach pokazują, gdzie je przykleić. Odsłaniamy klatkę piersiową, a jeśli jest mokra, szybko ją wycieramy. Jedną elektrodę przyklejamy pod prawym obojczykiem, drugą na lewym boku pod pachą. W tym czasie druga osoba, jeśli jest, nie przerywa uciskania. Podczas analizy rytmu i przed wyładowaniem nie wolno dotykać poszkodowanego, ale o tym też informuje urządzenie. AED nie wykona wyładowania, jeśli nie jest ono potrzebne, więc nie da się nim „przypadkiem" zaszkodzić. Zaraz po wyładowaniu, bez czekania, wracamy do uciskania klatki piersiowej i słuchamy kolejnych poleceń. Im szybciej AED trafi do poszkodowanego, tym większa szansa na przeżycie.
5. Co zrobić, gdy ktoś tonie i dlaczego nie wolno narażać siebie?
Tonięcie zwykle nie wygląda tak jak w filmach. Często nie ma krzyku ani machania rękami. Człowiek jest pionowo w wodzie, głowa ledwie wystaje nad powierzchnię, a on walczy o każdy oddech i nie ma siły wołać. Osoba tonąca w panice chwyta wszystko, co ma w zasięgu, także ratującego, i potrafi wciągnąć go pod wodę. Dlatego bez przeszkolenia i sprzętu nie skaczemy do wody. Alarmujemy ratowników albo dzwonimy na 112, nie spuszczamy tonącego z oczu i podajemy mu z brzegu coś, co pływa lub pozwoli go przyciągnąć: koło, boję, linę, kij, może sprawdzić się również sznur z połączonych ze sobą ubrań. Po wyciągnięciu z wody sprawdzamy oddech. Jeśli poszkodowany nie oddycha, zaczynamy od 5 oddechów ratowniczych, bo przy tonięciu przyczyną zatrzymania krążenia jest brak tlenu. Dopiero potem prowadzimy resuscytację.
6. Jakie szkolenia pierwszej pomocy są dostępne dla mieszkańców?
Co roku razem z WinKids współorganizujemy ogólnomiejskie projekty edukacyjne, skierowane przede wszystkim do dzieci i młodzieży. Pierwszy z nich, „Ratujemy ucząc", realizujemy w ramach Budżetu Obywatelskiego. Drugi, „System życia z GAZ-SYSTEM", prowadzimy nieprzerwanie od kilku lat dzięki współpracy z GAZ-SYSTEM S.A. Szkolimy w nim z pierwszej pomocy dzieci, młodzież, dorosłych, a także seniorów z Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Warto też korzystać ze stanowisk nauki pierwszej pomocy, które często pojawiają się na miejskich wydarzeniach. To dobra okazja, żeby odświeżyć wiedzę i nabrać pewności siebie.
Z naszego doświadczenia wynika, że w sytuacji zagrożenia ludzie nie zawodzą dlatego, że nie wiedzą, co robić. Zawodzą, bo paraliżuje ich strach przed błędem. Dlatego tak ważne jest, żeby choć raz przećwiczyć resuscytację na manekinie treningowym i przykleić elektrody szkoleniowego AED. Ręce zapamiętują to lepiej niż głowa.
Teraz jest na to dobra okazja. Przez cały listopad każdy mieszkaniec może zgłosić się na bezpłatne szkolenie z pierwszej pomocy, które organizujemy wspólnie z WinKids i GAZ-SYSTEM. Wystarczy napisać na adres: info@winkids.pl, że chce się wziąć udział w szkoleniu, a my się odezwiemy. Szkolenie jest całkowicie bezpłatne. Jedyny warunek to zgoda na wspólne zdjęcie na zakończenie zajęć.
Tu są defibrylatory
Na terenie miasta dostępne są 62 defibrylatory AED. Urządzenia znajdują się w placówkach oświatowych, obiektach sportowych, instytucjach publicznych, autobusach komunikacji miejskiej oraz innych miejscach często odwiedzanych przez mieszkańców i turystów.
Placówki oświatowe – 16 urządzeń: Przedszkole Miejskie nr 1 „Perełki Bałtyku”, Przedszkole Miejskie nr 3 „Pod Żaglami”, Przedszkole Miejskie nr 5 „Bajka”, Przedszkole Miejskie nr 9 „Fantazja”, Przedszkole Miejskie nr 10 „Kolorowy Świat”, Przedszkole Miejskie nr 11 „Tęcza” – 2 urządzenia, Szkoła Podstawowa nr 1 – 2 urządzenia, Szkoła Podstawowa nr 2, Szkoła Podstawowa nr 4, Szkoła Podstawowa nr 6 – 2 urządzenia, Liceum Ogólnokształcące im. Mieszka I, Zespół Szkolno-Przedszkolny (SP nr 9 i PM nr 7), Centrum Edukacji Zawodowej i Turystyki.
Obiekty sportowe i rekreacyjne – 8 urządzeń: Basen Północny (Bosmanka), Stadion Miejski, boisko sztuczne im. Tadeusza Kaczmarka, Hala Tenisowa, Przystań Jachtowa w Łunowie, Uznam Arena, Kemping Relax, Przystań Jachtowa im. Jerzego Porębskiego.
Komunikacja miejska – 20 urządzeń: Defibrylatory znajdują się w 20 autobusach Komunikacji Autobusowej kursujących po mieście.
Kultura – 6 urządzeń: Amfiteatr im. Marka Grechuty, Miejski Dom Kultury, Filia MDK Warszów, Filia MDK Przytór, Miejska Biblioteka Publiczna, Muzeum Rybołówstwa Morskiego.
Transport i infrastruktura – 3 urządzenia: Promy Bielik I i Bielik IV, budynek Centrum Obsługi Tunelu.
Urzędy i instytucje publiczne – 4 urządzenia: Centrum Informacji Turystycznej, Urząd Miasta Świnoujście, Sąd Rejonowy, Urząd Skarbowy.
Pozostałe lokalizacje – 5 urządzeń: Przychodnia przy ul. Dąbrowskiego, Karczma Rybna „Rybaczówka”, Klub 8 Flotylli Obrony Wybrzeża, Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną, Środowiskowy Dom Samopomocy.
Foto: Winkids